Wyrok TSUE dotyczący sankcji kredytu darmowego już 23 kwietnia 2026 r.

W polskich sądach rozpatrywane są obecnie tysiące spraw o sankcję kredytu darmowego (SKD), w których kredytobiorcy domagają się, aby banki uznały ich kredyt za bezodsetkowy z powodu naruszeń formalnych przy udzielaniu pożyczki. Jeżeli sąd przyzna rację klientowi, oznacza to dla niego obowiązek zwrotu jedynie pożyczonego kapitału – wszystkie dotychczas uiszczone koszty kredytu (odsetki, prowizje, ubezpieczenia itp.) muszą zostać mu zwrócone. Jednocześnie SKD może przepaść bankowi nawet całkowity zysk z transakcji.

Do TSUE skierowano sprawę sygn. C-744/24, aby rozstrzygnąć rozbieżności w orzecznictwie. Polskie sądy różnie oceniają, kiedy SKD należy się kredytobiorcy – niektóre uznają, że już formalne uchybienia (nawet drobne) uzasadniają tę sankcję, inne wymagają bardziej istotnych błędów w umowie. Wątpliwości koncentrują się zwłaszcza na następujących zagadnieniach:

• Obowiązki informacyjne banków – czy pełne i rzetelne poinformowanie klienta o kosztach kredytu (zgodnie z przepisami o kredycie konsumenckim) jest spełnione, gdy dane o prowizji, ubezpieczeniach czy innych opłatach w umowie są niejasne, błędne lub przedstawione w skomplikowany sposób.
• Transparentność umów – czy użycie różnych pojęć na określenie kwoty kredytu (np. „kwota udzielona”, „całkowita kwota kredytu” lub innych synonimów) może wprowadzać konsumenta w błąd co do rzeczywistej wartości pożyczonych pieniędzy.
• Odsetki od kosztów „skredytowanych” – czy bank ma prawo liczyć odsetki od takich opłat jak prowizja czy ubezpieczenie, które zostały formalnie doliczone do zadłużenia (tzw. skredytowane), mimo że konsument nie otrzymał ich w gotówce. Obrońcy klientów argumentują, że płacenie odsetek od pieniędzy, których klient fizycznie nie użył, stoi w sprzeczności z istotą odsetek kapitałowych.
• Prawidłowa kalkulacja RRSO – czy nieprecyzyjne lub błędne obliczenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania oraz innych wskaźników kredytowych (np. inflacja opłat, koszty zmienne) narusza prawo konsumenta do przejrzystej informacji. Wcześniej w sprawie C‑472/23 TSUE wskazał, że samo podanie początkowej RRSO (obliczonej przy zawarciu umowy) nie stanowiło naruszenia, nawet jeśli później okazywało się zawyżone z powodu późniejszych zmian warunków. Nowe pytania dotyczą natomiast sytuacji, gdy już forma lub treść informacji były wadliwe.

Kluczowe pytania prejudycjalne (C-744/24)

Trybunał odpowie na pytania zasadnicze z perspektywy praktycznej stosowania SKD. Najważniejsze kwestie obejmują:

• Naruszenie obowiązków informacyjnych – Czy SKD może zostać zastosowana, gdy bank nie przedstawi w umowie pełnej i rzetelnej informacji o kosztach kredytu lub poda je w sposób mylący bądź niekompletny?
• Naliczanie odsetek od kosztów kredytu – Czy dopuszczalne jest pobieranie przez kredytodawcę odsetek od prowizji, ubezpieczeń lub innych opłat, które zostały „skredytowane” (dodane do kredytu), mimo że konsument nie otrzymał tych kwot w rzeczywistości?
• Prezentacja RRSO i innych elementów umowy – Czy błędne obliczenie lub podanie RRSO (oraz ewentualne użycie w umowie mylących określeń dotyczących całkowitej kwoty kredytu czy kapitalizowanych kosztów) można uznać za naruszenie przepisów prawa UE uzasadniające zastosowanie SKD?

Znaczenie wyroku TSUE

Orzeczenie TSUE w sprawie C-744/24 będzie miało charakter wiążący ogólnounijnie. Oznacza to, że wszystkie sądy krajowe – nie tylko w Polsce – będą musiały stosować wykładnię Trybunału. Wyrok prawdopodobnie:

• Ujednolici wykładnię prawa – rozwieje wątpliwości co do interpretacji przepisów unijnych dotyczących obowiązków informacyjnych i przejrzystości umów kredytowych.
• Uporządkuje polskie orzecznictwo – wskaże jednolity kierunek dla polskich sądów, które dziś różnie oceniają przesłanki stosowania SKD.
• Określi zakres SKD – rozstrzygnie, czy sankcja kredytu darmowego może być stosowana szerzej niż dotychczas (np. w wyniku mniejszych uchybień informacyjnych), co może znacznie zwiększyć odpowiedzialność banków za niejasne umowy.

Praktyczne skutki w Polsce

Obecnie wiele spraw o SKD jest zawieszanych – sądy krajowe wstrzymują wydawanie wyroków, oczekując na ustalenia TSUE. Przez to rozstrzygnięcia w tysiącach procesów są odkładane w czasie, co powoduje niepewność prawną zarówno dla konsumentów, jak i banków. Dla kredytobiorców korzystny wyrok Trybunału oznaczałby łatwiejsze odzyskiwanie nadpłaconych odsetek i kosztów, jeśli zawierały one błędy lub nieprawidłowe informacje. Dla banków zaś – konieczność dokładniejszej weryfikacji umów kredytowych, poprawy systemów informacyjnych i przygotowania się na ewentualne masowe roszczenia klientów. Już teraz niektóre banki modyfikują wzory umów i odkładają rezerwy finansowe w związku z potencjalnymi skutkami zbliżającego się wyroku.

Kiedy poznamy wyrok?

Trybunał Sprawiedliwości UE zaplanował ogłoszenie orzeczenia w sprawie C-744/24 na 23 kwietnia 2026 roku. To data, po której poznamy oficjalną interpretację prawa UE w kwestii SKD.

Podsumowanie

Sprawa C-744/24 przed TSUE dotyczy fundamentalnych zasad ochrony konsumentów przy udzielaniu kredytów konsumenckich. Odpowiedzi Trybunału na zadane pytania mogą na trwałe ukształtować krajowe i europejskie orzecznictwo dotyczące sankcji kredytu darmowego. Dla rynku finansowego w Polsce i UE wyrok ten może oznaczać istotne zmiany – zarówno w podejściu kredytobiorców do dochodzenia swoich praw, jak i w praktyce działania banków.