Rewolucja w pracy platformowej? MRPiPS opublikowało projekt ustawy

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przedstawiło projekt ustawy o wykonywaniu pracy za pośrednictwem cyfrowych platform pracy, który ma wdrożyć dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2831 z dnia 23 października 2024 r. w sprawie poprawy warunków pracy za pośrednictwem platform (Dz. Urz. UE L z 11.11.2024, str. 26) - tzw. dyrektywą platformową.

Celem nowych przepisów jest wzmocnienie ochrony osób pracujących za pośrednictwem platform cyfrowych - między innymi kurierów, kierowców, tłumaczy i innych grup zawodowych. Państwa członkowskie UE mają czas na implementację dyrektywy do grudnia 2026 r.

Dlaczego to ważne?

Projekt ustawy platformowej przygotowany przez MRPiPS to kolejny po reformie PIP, która weszła w życie 8 lipca br., element wzmacniania ochrony pracowników przed niestabilnym zatrudnieniem, umowami śmieciowymi lub wypychaniem pracujących do pracy na czarno. 

W polskim systemie prawnym brak jest jednolitej regulacji poświęconej wykonywaniu pracy za pośrednictwem cyfrowych platform pracy, w szczególności nie istnieją odrębne regulacje, które bezpośrednio odnosiłyby się do osób świadczących pracę za pośrednictwem takich platform. W praktyce praca platformowa funkcjonuje w oparciu o ogólne przepisy prawa pracy, prawa cywilnego oraz ochrony danych osobowych. Tym samym w większości przypadków osoby te nie korzystają z uprawnień pracowniczych wynikających z Kodeksu pracy, takich jak prawo do urlopu wypoczynkowego czy ochrona przed rozwiązaniem stosunku pracy.

Istotą projektowanych rozwiązań będzie zatem stworzenie kompleksowej ustawy regulującej pracę wykonywaną za pośrednictwem platform internetowych, która zwiększy przejrzystszość pracy świadczonej w środowisku zdominowanym przez zarządzanie algorytmiczne, jak również obejmie ochroną osoby wykonujące taką pracę.

Kluczowe elementy zmian: 

1. Wprowadzenie w odniesieniu do osób świadczących pracę za pośrednictwem platform wzruszalnego domniemania stosunku pracy – w razie sporu między osobą świadczącą pracę a platformą wystarczy, że pracujący uprawdopodobni, że pracuje pod kierownictwem i kontrolą platformy (lub jej pośrednika). To na platformie cyfrowej (lub jej pośredniku) ciążyć będzie obowiązek udowodnienia, że dana osoba nie jest pracownikiem w rozumieniu Kodeksu pracy. Procedura domniemania będzie stosowana zarówno w postępowaniach sądowych, jak i administracyjnych przed Państwową Inspekcją Pracy;
2. Zwiększenie kontroli nad algorytmami wykorzystywanymi do zarządzania pracą osób pracujących za pośrednictwem platform, w tym ograniczenie możliwości korzystania wyłącznie z algorytmów bez udziału człowieka np. w sytuacji rozwiązania przez platformę umowy z osobą pracującą na jej rzecz;
3. Zwiększenie ochrony nad przetwarzaniem danych osobowych osób pracujących za pośrednictwem platform internetowych i wprowadzenie kar za naruszenia tej ochrony przez platformę;
4. Wprowadzenie obowiązku informowania PIP przez platformę o fakcie korzystania z pracy osób oraz o współpracy z pośrednikami oraz sankcje za ich nierealizowanie - nowe obowiązki spowodują, że platformy będą musiały przekazywać PIP informacje o zatrudnieniu, ograniczyć wykorzystanie algorytmów w zarządzaniu pracownikami oraz zapewnić, że decyzje o rozwiązaniu umowy będą podejmowane przez człowieka.
5. Za niewykonywanie nowych obowiązków platformom i pośrednikom będą groziły grzywny od 2 tys. do 60 tys. zł.

Wsparcie AXELO:

Wraz z reformą PIP, która obowiązuje od 8 lipca 2026 r., implementacja dyrektywy platformowej to kolejny ważny krok ustawodawcy zmierzający do zwiększenia ochrony osób świadczących pracę poza stosunkiem pracy i ograniczenia przypadków pozornego samozatrudnienia. Przedsiębiorcy korzystający z kontraktorów B2B, zleceniobiorców lub innych osób współpracujących poza stosunkiem pracy powinni w związku z tym przeprowadzić kompleksowy przegląd stosowanych modeli współpracy.

Pracodawca powinien zweryfikować w szczególności:

• czy kontraktor samodzielnie organizuje swoją pracę,
• czy ponosi ryzyko gospodarcze,
• czy ma innych klientów,
• czy może korzystać z podwykonawców.

Analiza powinna obejmować nie tylko treść zawartych umów, lecz przede wszystkim sposób ich faktycznego wykonywania.

W ramach wsparcia AXELO oferujemy audyt modeli współpracy oraz rekomendacje dotyczące ograniczenia ryzyk prawnych związanych z zakwestionowaniem ich charakteru.

Masz pytania? Skontaktuj się bezpośrednio z ekspertami AXELO