Incydentalna pożyczka podpada pod PCC, a nie VAT

W wyroku NSA z 26 kwietnia 2023 r., sygn. III FSK 1989/21, sąd wypowiedział się na temat opodatkowania  pożyczki podatkiem od czynności cywilnoprawnych w podobny sposób, jak w wyroku z dnia 6 października 2022 r. o sygn. III FSK 1136/21, o którym już pisaliśmy w artykule z dnia 9 marca 2023 r.

W październikowym wyroku sąd wskazał, że udzielający pożyczki czynny podatnik VAT nie wykonuje tego w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, jeżeli udzielanie pożyczek nie widnieje w KRS jako przedmiot wykonywanej działalności (usługi finansowe) oraz brak jest okoliczności świadczących o tym, że udzielanie pożyczek stanowi część tejże działalności. Okolicznościami takimi są:

• wydzielenie strukturalne działalności w zakresie usług finansowych od innych przedmiotów działalności,
• zamanifestowanie zewnętrzne prowadzenia działalności w zakresie usług finansowych;
• posiadanie dokumentów typowych dla podmiotów parających się tą działalnością, tj. wzorców umów pożyczkowych, regulaminów udzielania pożyczek, procedur windykacyjnych.

W przypadku braku wskazania usług finansowych w KRS jako przedmiotu działalności oraz braku istnienia okoliczności świadczących o tym, że w ramach działalności gospodarczej podmiot zajmuje się również usługami finansowymi, nie może być mowy o tym, że pożyczka podpada pod VAT (w formie zwolnienia), a zatem – że korzysta ze zwolnienia z PCC.

W kwietniowym wyroku NSA potwierdził powyższe stanowisko, kładąc tym razem nacisk na fakt, że nie ma zwolnienia od PCC dla pożyczki niewykonywanej w ramach ujawnionej w KRS działalności w zakresie usług finansowych, nawet jeżeli pożyczka taka była oprocentowana. Oprocentowanie pożyczki stanowi bowiem element zarządzania własnym portfelem inwestycyjnym tak, jak to czyni inwestor prywatny. Nie świadczy zatem o gospodarczym, zawodowym udzieleniu pożyczki.  Podkreślono, że udzielanie pożyczek uznawane jest za wykonywane w ramach działalności gospodarczej (a zatem podlegające pod zwolnienie od PCC) przy spełnieniu następujących warunków:

• nie jest dokonywane sporadycznie i nie ogranicza się do zarządzania własnym portfelem inwestycyjnym
• udzielanie pożyczek realizowane jest w celach gospodarczych – z zamiarem maksymalizacji zwrotu na inwestycji.